دلايل و انواع ريزش مو و درمان
کم شدن حجم مو یکی از شایعترین دغدغههای خانمها و آقایان است، اما بسیاری از افراد نمیدانند که هر مویی که روی برس، بالش یا کف حمام میبینند، لزوماً از ریشه نریخته است. در بسیاری از موارد، موها به دلیل آسیبهای شیمیایی، حرارتی یا خشکی بیش از حد، از وسط ساقه میشکنند و ظاهری شبیه ریزش مو ایجاد میکنند.
تشخیص تفاوت بین ریزش مو از ریشه و شکستگی ساقه مو اولین و مهمترین قدم برای انتخاب درمان مناسب است. اگر علت اصلی بهدرستی شناسایی نشود، حتی استفاده از گرانترین محصولات مراقبت از مو نیز نتیجه مطلوبی نخواهد داشت.
در این مقاله با مهمترین دلایل ریزش مو از ریشه، عوامل شکستگی ساقه، روش تشخیص هر کدام و مؤثرترین راهکارهای درمان و مراقبت آشنا خواهید شد.
ریزش مو از ریشه یا شکستگی ساقه؟ تفاوت در چیست؟
در ریزش از ریشه، تار مو بهصورت کامل از فولیکول جدا میشود و معمولاً طول آن تقریباً برابر با سایر موهای سر است. در انتهای بسیاری از این موها، یک برجستگی کوچک سفید یا روشن دیده میشود که نشاندهنده جدا شدن مو در پایان چرخه طبیعی رشد است.
اما در شکستگی ساقه، مو از میانه یا انتهای خود میشکند. به همین دلیل تارهای ریخته شده معمولاً طولهای متفاوتی دارند و در کنار آن، موخوره، وز شدن، زبری و نازک شدن انتهای مو نیز دیده میشود.
اگر موهایتان به سختی بلند میشوند، نوک آنها همیشه کمپشت است یا تارهای کوتاه زیادی میان موها دیده میشود، احتمال شکستگی ساقه بیشتر از ریزش واقعی است.
دلایل ریزش مو از ریشه:
۱. ریزش موی ارثی و هورمونی
ریزش موی ارثی یکی از شایعترین دلایل کمپشت شدن مو در زنان و مردان است. در خانمها معمولاً به صورت بازتر شدن فرق سر، کاهش تراکم قسمت بالای سر و نازک شدن تدریجی تارهای مو دیده میشود. زمینه ژنتیکی، افزایش حساسیت فولیکولها به هورمونهای آندروژنی و اختلالاتی مانند سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS) از مهمترین عوامل ایجاد این نوع ریزش هستند.
این نوع ریزش معمولاً به طور کامل از بین نمیرود، اما در بیشتر افراد قابل کنترل است. درمان هرچه زودتر آغاز شود، احتمال حفظ تراکم مو بیشتر خواهد بود. بسته به علت زمینهای، پزشک ممکن است داروهای تخصصی، درمانهای هورمونی یا روشهای تقویت رشد مو را توصیه کند. در کنار درمان پزشکی، استفاده از محصولات تخصصی تقویتکننده پوست سر میتواند به کاهش ریزش و افزایش ضخامت تارهای مو کمک کند. در میلاکس، روتین درمانی همیشه بر اساس علت اصلی ریزش طراحی میشود، نه صرفاً بر اساس نام یک محصول.
۲. استرس شدید جسمی یا روحی
استرس شدید، بیماریهای تبدار، جراحی، کاهش وزن ناگهانی، کمخوابی یا فشارهای روحی شدید میتوانند تعداد زیادی از موها را زودتر از موعد وارد مرحله استراحت کنند. به همین دلیل معمولاً دو تا سه ماه پس از آن اتفاق، ریزش مو آغاز میشود.
خوشبختانه این نوع ریزش در اغلب موارد موقتی است و پس از برطرف شدن عامل اصلی، چرخه طبیعی رشد مو به تدریج بازمیگردد. البته این روند ممکن است چند ماه زمان ببرد. کاهش استرس، خواب کافی، تغذیه مناسب و استفاده از محصولات تقویتکننده پوست سر میتوانند به بهبود شرایط کمک کنند، اما تا زمانی که عامل اصلی کنترل نشود، هیچ محصولی به تنهایی قادر به درمان کامل این نوع ریزش نخواهد بود.
۳. کمبود آهن و تغذیه نامناسب
فولیکول مو برای رشد طبیعی به مواد مغذی کافی نیاز دارد. کمبود آهن، پروتئین، روی، برخی ویتامینها و رژیمهای غذایی سخت میتوانند باعث افزایش ریزش مو شوند. این موضوع در خانمها، افراد گیاهخوار یا کسانی که رژیمهای کاهش وزن شدید دارند، بیشتر دیده میشود.
اگر علت ریزش کمبودهای تغذیهای باشد، معمولاً با اصلاح رژیم غذایی و درمان کمبودها، ریزش به مرور کاهش پیدا میکند. با این حال مصرف خودسرانه مکملها توصیه نمیشود و بهتر است ابتدا علت کمبود با آزمایش خون مشخص شود. محصولات مراقبت از مو میتوانند کیفیت موهای جدید را حفظ کنند، اما جایگزین درمان کمبودهای داخلی بدن نیستند.
۴. اختلالات تیروئید و بیماریهای داخلی
کمکاری یا پرکاری تیروئید، برخی بیماریهای مزمن و اختلالات متابولیک میتوانند چرخه طبیعی رشد مو را مختل کرده و باعث ریزش منتشر شوند. این افراد معمولاً علائم دیگری مانند خستگی، تغییر وزن، خشکی پوست یا اختلالات قاعدگی نیز دارند.
درمان این نوع ریزش وابسته به کنترل بیماری زمینهای است. زمانی که عملکرد بدن به حالت طبیعی بازگردد، رشد مو نیز در بسیاری از افراد بهبود پیدا میکند. در این مدت استفاده از محصولات ملایم و تقویتکننده میتواند از آسیب بیشتر به موها جلوگیری کند.
۵. تغییرات هورمونی
بارداری، زایمان، شیردهی، یائسگی، شروع یا قطع برخی داروهای هورمونی و اختلالات هورمونی میتوانند باعث تغییر در چرخه رشد مو
شوند. معمولاً ریزش چند ماه پس از تغییرات هورمونی آغاز میشود.
در بیشتر موارد، با متعادل شدن وضعیت هورمونها، رشد مو نیز به تدریج به حالت طبیعی بازمیگردد. در این دوره بهتر است از انجام خدمات شیمیایی سنگین مانند دکلره خودداری شود و روتین مراقبتی ملایم و تقویتکننده برای حفظ سلامت مو انتخاب شود.
۶. بیماریهای پوست سر
التهاب، قارچ، شوره شدید، پسوریازیس، درماتیت سبورئیک و برخی بیماریهای خودایمنی پوست سر میتوانند سلامت فولیکولها را تحت تأثیر قرار دهند و باعث ریزش مو شوند.
در این شرایط، درمان اصلی باید روی بیماری پوست سر متمرکز باشد. پس از کنترل التهاب یا عفونت، معمولاً شرایط رشد مو نیز بهبود پیدا میکند. انتخاب شامپوی مناسب پوست سر در کنار درمان تخصصی، نقش مهمی در جلوگیری از عود مشکل خواهد داشت.
۷. ریزش سکهای
در ریزش سکهای، سیستم ایمنی بدن به اشتباه فولیکولهای مو را هدف قرار میدهد و باعث ایجاد نواحی گرد و بدون مو روی سر یا سایر قسمتهای بدن میشود.
هرچه درمان زودتر آغاز شود، احتمال بازگشت رشد مو بیشتر خواهد بود. درمان این بیماری باید حتماً زیر نظر متخصص پوست انجام شود و استفاده خودسرانه از محصولات مختلف معمولاً نتیجه مطلوبی نخواهد داشت.
۸. کشش مداوم مو
بستن محکم موها، اکستنشن، بافتهای سفت و استفاده طولانیمدت از مدلهایی که به ریشه مو فشار وارد میکنند، میتواند باعث آسیب به فولیکول و ریزش مو شود.
اگر این فشار در مراحل اولیه حذف شود، فولیکولها معمولاً فرصت بازیابی پیدا میکنند و رشد مو دوباره آغاز میشود. اما ادامه این وضعیت برای مدت طولانی ممکن است باعث آسیب دائمی به برخی فولیکولها شود.
۹. برخی داروها
مصرف بعضی داروها ممکن است یکی از عوارض جانبی خود را به صورت ریزش مو نشان دهد. شدت این ریزش بسته به نوع دارو و شرایط فرد متفاوت است.
در بسیاری از موارد، پس از پایان درمان یا تغییر دارو با نظر پزشک، ریزش مو نیز کاهش پیدا میکند. هرگز نباید داروی تجویزشده را بدون مشورت پزشک قطع کرد.
دلایل شکستگی و خرد شدن ساقه مو
۱. دکلره و روشن کردن مکرر مو
دکلره یکی از مهمترین عوامل آسیب به ساختار مو است. این فرآیند پیوندهای داخلی مو را ضعیف کرده و در صورت تکرار، ساقه مو را شکننده، خشک و مستعد خرد شدن میکند.
برخلاف تصور بسیاری از افراد، قسمت آسیبدیده ساقه مو به صورت زیستی ترمیم نمیشود، زیرا ساقه مو بافت زنده نیست. با این حال، محصولات بازسازیکننده میتوانند استحکام مو را افزایش دهند، شکستگی را کاهش دهند و ظاهر مو را سالمتر نشان دهند. در میلاکس، برای موهای دکلرهشده، روتین درمانی معمولاً بر پایه بازسازی پیوندهای داخلی مو، تأمین رطوبت، تغذیه ساقه و محافظت در برابر آسیبهای آینده طراحی میشود.
۲. رنگ مو، کراتین، ریباندینگ و سایر خدمات شیمیایی
انجام مکرر خدمات شیمیایی، بهویژه زمانی که با دکلره همراه باشند، مقاومت طبیعی مو را کاهش میدهد و احتمال شکستگی را افزایش میدهد.
در صورتی که آسیب در مراحل اولیه باشد، با یک روتین مراقبتی صحیح میتوان از پیشرفت آن جلوگیری کرد و ظاهر مو را تا حد زیادی بهبود داد. اما موهایی که به شدت آسیب دیدهاند، معمولاً نیاز به کوتاه شدن تدریجی دارند تا قسمتهای سالم جایگزین آنها شوند.
۳. استفاده مداوم از حرارت
اتو مو، بابلیس و سشوار با دمای بالا، رطوبت طبیعی ساقه مو را از بین میبرند و باعث شکنندگی آن میشوند.
این نوع آسیب معمولاً قابل کنترل است. کاهش دفعات استفاده از ابزارهای حرارتی، استفاده از محافظ حرارت و محصولات آبرسان و ترمیمکننده میتواند از ادامه آسیب جلوگیری کرده و انعطاف مو را تا حد زیادی بازگرداند.
۴. خشکی شدید مو
کمبود رطوبت باعث میشود مو انعطاف طبیعی خود را از دست بدهد و با کوچکترین فشار دچار شکستگی شود. این مشکل در موهای فر، رنگشده و دکلرهشده بیشتر دیده میشود.
خوشبختانه این مشکل تا حد زیادی قابل درمان است. استفاده از شامپوهای ملایم، نرمکننده، ماسکهای آبرسان و روغنهای محافظ میتواند رطوبت مو را حفظ کرده و احتمال شکستگی را به میزان قابل توجهی کاهش دهد.
۵. شانه زدن نادرست و اصطکاک
باز کردن گرههای مو با فشار، شانه کردن موهای خیس، خشک کردن خشن با حوله و اصطکاک زیاد با بالش یا لباس از دلایل شایع شکستگی ساقه هستند.
با اصلاح عادتهای روزانه، استفاده از شانه مناسب، روبالشی ساتن یا ابریشم و باز کردن صحیح گرههای مو، این نوع آسیب تقریباً به طور کامل قابل پیشگیری است.
۶. آفتاب، کلر و آب دریا
نور شدید خورشید، استخرهای کلردار و آب شور دریا میتوانند رطوبت مو را کاهش داده و باعث زبری، کدر شدن و شکنندگی آن شوند.
این آسیب معمولاً با مراقبت صحیح قابل کنترل است. استفاده از محصولات محافظ، شستوشوی مو پس از شنا و روتینهای آبرسان به حفظ سلامت س
اقه مو کمک زیادی میکند.
جمعبندی
اولین قدم برای درمان ریزش مو، تشخیص صحیح علت آن است. ریزش از ریشه معمولاً به عوامل داخلی مانند ژنتیک، هورمونها، بیماریها یا کمبودهای تغذیهای مربوط میشود، در حالی که شکستگی ساقه بیشتر نتیجه آسیبهای شیمیایی، حرارتی یا مراقبت نادرست از مو است.
به همین دلیل، هیچ محصولی برای همه افراد بهترین انتخاب نیست. انتخاب یک روتین مؤثر باید بر اساس علت اصلی ریزش، وضعیت پوست سر، میزان آسیب ساقه و نیاز واقعی مو انجام شود. در میلاکس، رویکرد ما بر همین اصل استوار است؛ ابتدا علت مشکل بهدرستی شناسایی میشود و سپس مناسبترین روتین مراقبتی و درمانی برای هر فرد پیشنهاد میشود تا علاوه بر کاهش ریزش یا شکستگی، سلامت و زیبایی موها نیز در بلندمدت حفظ شود.